احمد صدر حاج سیدجوادی، از برجستهترین چهرههای نهضت آزادی و جبهه ملی ایران و اولین وزیر کشور ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷، درگذشت.
آقای حاجسیدجوادی، که ۹۶ سال سن داشت، از روز سهشنبه هفته گذشته در بیمارستان آبان بستری شده بود.
احمد صدر حاج سیدجوادی، وزیر کشور در دولت موقت مهدی بازرگان بود و پس از چند ماه از وزارت کشور به وزارت دادگستری رفت و دومین وزیر دادگستری ایران پس از انقلاب شد. او همچنین از اعضای شورای انقلاب بود که کمی پیش از سرنگونی محمدرضا پهلوی به دستور امام خمینی (ره) برای اداره امور انقلاب تشکیل شده بود.
آقای حاج سیدجوادی حقوقدان و وکیل دادگستری بود و سالها پیش وکالت بسیاری از چهرههای سیاسی شاخص ایران را به عهده داشت. او از جمله در دوره نظام سلطنتی ایران وکیل آیتالله حسینعلی منتظری، روحانی برجسته شیعه و آیتالله علی خامنهای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی بود.
او همچنین پس از انقلاب وکالت مهدی بازرگان، نخستوزیر دولت موقت و ابراهیم یزدی، دبیر کل نهضت آزادی را بر عهده داشت.
او در نامه ای خطاب به مردم ایران نوشته بود به عنوان یکی از اعضای شورای انقلاب از وقایع سه دهه اخیر در ایران عذرخواهی می کند.آقای حاج سیدجوادی نوشته بود: "اگر ما پس از پیروزی انقلاب، همچنان شانه به شانه ایستاده و دست در دست هم، استبداد را نشانه گرفته بودیم و مشكلات را در سقوط شاه خلاصه نمیدیدیم، امكان بازتولید استبداد و فرو افتادن از استبداد سیاسی به استبداد دینی به این سان راحت و كمهزینه صورت نمیپذیرفت."
او افزوده بود: "ضمن اعتقاد کامل به اصالت انقلاب مردمی ۱۳۵۷ و آرمانهای آن و دفاع از عملکرد نهضت آزادی ایران در خلال پیروزی انقلاب و پس از آن"، بابت "کوتاهی، قصور و یا ناتوانی خود به عنوان احدی از اعضای شورای انقلاب و دولت موقت در راستای ممانعت از عدول حاکمیت از آرمانهای تاریخی ملت ایران" عذر میخواهد.
احمد صدر حاج سیدجوادی پس از وزارت در دولت موقت مهدی بازرگان، در اولین مجلس شورای اسلامی به نمایندگی انتخاب شده بود.
سالهای مدرسه ابتدایی و دوره اول دبیرستان را در کنار دروس مقدماتی در قزوین گذراند و برای دوره دوم دبیرستان به تهران رفت و دیپلم علمی و ادبی گرفت. بعد وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و دوره چهار ساله دانشکده حقوق را در رشته قضایی و سیاسی با گرفتن دو لیسانس به پایان رساند.
بعد از دوره نظام وظیفه در اسفند سال ۱۳۲۲ وارد خدمت قضایی دادگستری شد. او در سمتهای دادیاری، بازپرسی، ریاست دادگاه، رییس دادگستری شهرستان و بازرس کل کشور در غالب استانهای کشور به کار پرداخت. احمد صدر حاج سید جوادی شروع فعالیتهای سیاسی خود را از هنگام ورود به تهران و "درک محضر پرفیض آیتالله حاج سیدرضا زنجانی" عنوان کرده که در واقع مصادف بوده با اوجگیری نهضت ملی و دوران نخستوزیری محمد مصدق.
بر اساس کتاب خاطراتی که محمود رضوی در گفتگو با احمد صدر حاج سید جوادی ثبت کرده است، در اوایل سال ۱۳۴۰و با تشکیل کنگره جبهه ملی دوم، "اختلاف نظر بین اعضا و استقلال فکری آیتالله محمود طالقانی، مهدی بازرگان و یدالله سحابی" منجر به کنارهگیری آنان از کنگره جبهه ملی شد و "همان موقع موضوع تجمع دوستان همفکر که علاوه بر فعالیت ملی- میهنی به مسائل و ملاحظات مذهبی نیز اهمیت میدادند"، مطرح شد.
این مقدمه تشکیل نهضت آزادی بود که احمد صدر حاج سیدجوادی از موسسان آن بود؛ اما "به ملاحظه شغلی که قانونا قاضی دادگستری را ممنوع از شرکت در احزاب" میکرد، از او نام برده نمیشود. آقای حاج سید جوادی در دهه چهل عضو هیئت اجرایی موقت نهضت آزادی بود و بعدها نیز به عضویت دائمی و افتخاری شورای مرکزی آن در آمد.
وکالت مخالفان حکومت پهلوی
در همان سال (۱۳۴۰) و دو دوره نخستوزیری علی امینی و وزارت سید نورالدین الموتی به دادستانی عمومی شهرستان تهران منصوب شد و در یک سال و نیمی که در این سمت بود، به "پروندههای اتهامی طرفداران دربار و افراد راس هیات حاکمه، خصوصا مسائل مالی آن ها" رسیدگی کرد.
پس از سقوط دولت دکتر امینی، منتظر خدمت و به ناچار پبش از موعد بازنشسته شد (۱۳۴۶) و تقاضای پروانه وکالت کرد. در دهه پنجاه وکالت شماری از روحانیون را که علیه حکومت فعالیت میکردند به واسطه اکبر هاشمی رفسنجانی قبول کرد؛ از جمله وکالت آیتالله خامنهای، آیت الله مهدوی کنی، صادق خلخالی، آیت الله مشکینی و عبدالحسین دستغیب.
آقای حاج سیدجوادی در تاسیس انجمن طرفداران حقوق بشر و انجمن دفاع از زندانیان سیاسی (۱۳۵۶ و ۱۳۵۷) نقش فعال و در تهیه پیشنویس قانون اساسی (۱۳۵۶ و ۱۳۵۷) مشارکت داشت. پس از انقلاب، او به عضویت شورای انقلاب در آمد و در دولت موقت مهدی بازرگان ابتدا به وزارت کشور رسید و همهپرسی جمهوری اسلامی را برگزار کرد.
پس از انتخابات مجلس خبرگان او در تهیه پیشنویس قانون اساسی و تسلیم آن به مجلس برای تصویب نقش برجستهای داشت و در تیرماه ۱۳۵۸ به وزارت دادگستری رسید و تا پایان کار دولت بازرگان در همین سمت ماند.
کنار گذاشتن وکالت
پس از کنار رفتن دولت او "در مقدمات تشکیل مجلس شورای اسلامی دخالت" داشت و در اولین دوره این مجلس نماینده مردم قزوین بود. در سالهای بعد، او با اینکه پروانه وکالت داشت به این کار نپرداخت "مگر در چند پروندهای که علیه آقای مهندس بازرگان یا به شکایت ایشان تشکیل شده بود" یا "یک یا دو پرونده مربوط به نهضت آزادی ایران و دبیر کل بعدی آقای دکتر یزدی" و بیشتر به تحقیق و تنظیم مقالات علمی و عقیدتی مشغول بود؛ از جمله در سال ۱۳۶۰ سرپرستی علمی دایرةالمعارف تشیع را به عهده گرفت.
احمد صدر حاج سید جوادی سال ۱۳۸۸ برنده جایزه قلم طلایی انجمن دفاع از آزادی مطبوعات ایران شد و روز یکشنبه ۱۱ فروردین ماه ۱۳۹۲ بعد از یک بیماری طولانی در ۹۶ سالگی درگذشت.
موضوعات مرتبط: به اندیشان ایرانی یا مسلمان
برگی از سرگذشت و زندگی نامه بزرگان ، نوابغ ، اندیشمندان و مشاهیر ایران و جهان .
داستان هایی از زندگی آنان که از توان فکری خود بیشتر بهره گرفتند و در عرصه تکامل ، تحول آفریدند .
«كسي كه داراي عزمي راسخ است ،جهان را مطابق ميل خويش عوض مي كند. »
(گوته)