عکسی از دیدار رضاشاه با مصطفی کمال پاشا(آتاترک)
 

نمایندگان مجلس پنجم شورای ملی ایران در روز ۹ آبان ۱۳۰۴ خورشیدی ماده واحده‌ای را مطرح کردند که به موجب آن احمدشاه قاجار از سلطنت خلع شد. 

در ادامه این ماده واحده آمده است : 

حکومت موقت در حدود قانون اساسی و قوانین موضوعه مملکتی به شخص آقای رضاخان پهلوی سپرده شد و تعیین تکلیف حکومت قطعی به مجلس مؤسسان واگذار شد.
سپس با تشکیل یک مجلس موسسان، در ۲۱ آذر ۱۳۰۴، مجلس رسما سلسله قاجار را منقرض از سلطنت و سلطنت ایران به آقای رضا پهلوی واگذار شد.
در انتخابات این مجلس کسانی مانند آیت‌الله کاشانی به نمایندگی رسیدند و در مدح رضا شاه و سلطنت وی، نطق‌های پرشوری کردند. 

در بیست و چهارم آذر ۱۳۰۴ خورشیدی، رضاخان پهلوی در مجلس مؤسسان حاضر شد و با ادای سوگند به قرآن رسماً به عنوان سردودمان پهلوی وظایف پادشاهی را به عهده گرفت و برای اولین بار در سال ۱۳۰۴ بر تخت مرمر نشست. مراسم تاج‌گذاری رضاشاه در ۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ در تالار سلام انجام شد.
رضا شاه البته قبل از آن که شاه شود، نخست وزیر بود و دنبال اعلام جمهوری در ایران بود، ولی با مخالفت روحانیون و علما مواجه شد. وی پس از شکست هدفش برای اعلام جمهوری به دنبال شاه شدن خود رفت. تنها مقاومت جدی خانواده احمد شاه، نه از سوی وی که از سوی مادرش ملکه جهان صورت گرفت. او به تنهایی تصمیم به مبارزه با رضاخان گرفت و به این منظور از پاریس به عراق سفر کرد تا حکم و فتوای مفسد و خارج از دین بودن بودن نخست وزیر را به هر قیمتی از مراجع عراق به دست آورد.
سخنرانی مخالفان انتقال سلطنت از قاجار به پهلوی در مجلس (همچون دکتر محمد مصدق و سید حسن مدرس) نشان از آن دارد که آنان منکر نقش رضا شاه در برقراری نظم در کشور نبوده‌اند. بلکه استدلال مخالفان چنین بود که با توجه به این که پادشاه مشروطه عملاً اختیار حقوقی کشور داری را ندارد و این اختیارات یک سره به نخست وزیر واگذار شده‌است، لذا حیف است که نخست وزیر موفقی مانند سردارسپه به عضوی خنثی همچون پادشاه مشروطه تبدیل شود. زیرا چنان که بخواهد همچنان مصدر امور باقی بماند، ناچار به ورطه دیکتاتوری خواهد افتاد.

@today_in_history